آشنایی با رشته جامعه شناسی مطالعات جوانان

معرفی رشته علوم اجتماعی – گرایش مطالعات جوانان

درباره رشته مطالعات جوانان:

دوره کارشناسی ارشد مطالعات جوانان بر اساس رویکرد بین‌رشته‌ای (جامعه‌شناسی، پژوهش اجتماعی، روان‌شناسی، فرهنگ‌شناسی و مطالعات دینی) در بسیاری از دانشگاه‌ها در کشورهای اروپایی و امریکایی از دهه ۱۹۷۰ تا کنون طراحی شده است. یکی از دلایل اصلی طرح مطالعات جوانان به عنوان رشته مستقل دانشگاهی، شکل‌گیری جنبش‌های مختلف جوانان در عرصه‌های متعدد می‌باشد. بدین لحاظ رشته مطالعات جوانان به عنوان یکی از گرایش‌های رشته علوم اجتماعی مورد توجه بوده و تا کنون دانش‌آموختگان این رشته توانسته‌اند مباحث مربوط به جوانان در دنیای معاصر را مورد بررسی قرار دهند. با توجه به پیشینه علمی و شرایط خاص فرهنگی و جمعیتی ایران و اهمیت یافتن جوانان به عنوان فرصت و تهدید، این رشته در دو دانشگاه تهران و مازندران تأسیس شده است.

هدف و ضرورت تشکیل دوره کارشناسی ارشد این رشته:

ایران دارای یکی از جوان‌ترین جمعیت‌های دنیا است. بدیهی است که جامعه پیچیده و متکثر کنونی ایران که در مرحله گذار قرار دارد، برای مدیریت جامعه فعلی و سیاست‌گذاری علمی روندهای زیرین آن و نیز برای ساختن آینده‌ای توسعه‌یافته‌تر ناچار از مدیریت و هدایت امور جوانان خویش است. پیچیدگی شرایط زندگی جوانان در جوامع درحال‌گذار و توسعه‌یافته نیاز به شناختی عمیق و مستمر را الزامی می‌کند. از سوی دیگر، توسعه آموزش عالی کشور نیز در گرو راه اندازی رشته‌های علمی دارای ماهیت کاربردی‌تر در حوزه‌های مهم و اثر گذار است.

وضعیت موجود جوانان در کشور از جهات مختلفی از جمله: تحصیل، اشتغال، فراغت، ازدواج و جامعه‌پذیری به مسئله اجتماعی مهم کشور تبدیل شده که حل آن علاوه بر بسیج نیروهای مختلف، نیازمند تربیت کارشناسان و خبرگانی است که بتوانند به لحاظ نظری و کاربردی، این بسیج را همراهی و بلکه هدایت کنند. از همین رو تأسیس رشته مطالعات جوانان به عنوان یکی از زیرشاخه‌های حوزه علوم اجتماعی تأسیس شده است.

راه‌اندازی رشته مطالعات جوانان در مقطع کارشناسی ارشد ضرورت‌های متعددی دارد که از جمله موارد زیر قابل‌ذکر است:

۱- تربیت محققان و متخصصان در حوزه‌های مرتبط با امور جوانان؛

۲- ارتقای کیفیت سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مربوط به امور جوانان؛

۳- تقویت مدیریت کلان امور جوانان و کمک به بهبود نحوه انجام آن؛

۴- ترویج مباحث علمی مربوط به جوانی و جوانان در جامعه علمی کشور و نیز در بین سیاست‌گذاران و مدیران ارشد نظام و حتی در کل جامعه؛

۵- کمک به ایجاد نظام علمی واحد در روش‌شناسی مطالعات و تحقیقات در امور جوانان؛

۶- توسعه آموزش عالی و گسترش رشته‌های کاربردی و سیاست‌محور؛

۷- تقویت منابع علمی در خصوص جوانان از طریق گسترش تحقیق، تألیف و ترجمه.

نقش و توانایی دانش‌آموختگان کارشناسی ارشد این رشته:

دانش‌آموختگان این دوره در زمینه مطالعات جوانان و تحقیقات بنیادی و کاربردی در این رشته توانایی و مهارت لازم را کسب می‌کنند و ضمن کسب توان تجزیه و تحلیل مسائل جوانان، به امور پژوهشی، آموزشی و مدیریتی و سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مرتبط با امور جوانان در مؤسسات دولتی و غیردولتی مختلف می‌پردازند.

دانشگاه‌های پذیرنده این رشته در دوره کارشناسی ارشد:

دانشگاه‌های پذیرنده دانشجو در گرایش مطالعات جوانان در سال ۱۳۹۴ عبارت بوده‌اند از: دانشگاه مازندران بابلسر و دانشگاه غیرانتفاعی علم و فرهنگ تهران. لازم به ذکر است در هر دوی این دانشگاه‌های، داوطلبان این رشته با عنوان رشته «مطالعات اوقات فراغت؛ گرایش مدیریت» مورد پذیرش قرار می‌گیرند.

واحدهای درسی این رشته در دوره کارشناسی ارشد:

۱- دروس اصلی: ۲۲ واحد

۲- دروس اختیاری: ۴ واحد

۳- پایان‌نامه و طرح تحقیق: ۶ واحد

مجموع: ۳۲ واحد

* دانشجویانی که رشته تحصیلی کارشناسی آنها با این رشته غیرمرتبط است، باید ۶ واحد درس پیش‌نیاز اخذ کنند.

دروس اصلی (هر کدام ۲ واحد):

۱- نظریه‌های جامعه‌شناسی ۱، ۲- نظریه‌های جامعه‌شناسی ۲، ۳- روش تحقیق کمّی پیشرفته، ۴- روش تحقیق کیفی پیشرفته، ۵- اندیشه اجتماعی متفکران مسلمان، ۶- جامعه‌شناسی اوقات فراغت، ۷- جامعه‌شناسی تغییرات فرهنگی و مناسبات بین‌نسلی، ۸- جامعه‌شناسی جنسیت، ۹- جامعه‌شناسی ورزش، ۱۰- جامعه‌شناسی هویت، ۱۱- سمینار بررسی آسیب‌های اجتماعی جوانان.

دروس اختیاری (هر کدام ۲ واحد):

۱- بررسی مسائل اجتماعی ایران، ۲- جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، ۳- جامعه‌شناسی ارتباطات و رسانه‌های جمعی، ۴- جامعه‌شناسی اقتصادی (مسائل کار و بیکاری، مصرف و…)، ۵- جامعه‌شناسی انحرافات اجتماعی، ۶- جامعه‌شناسی جامعه اطلاعاتی، ۷- جامعه‌شناسی خانواده، ۸- جامعه‌شناسی دین، ۹- جامعه‌شناسی رفتارهای پرخطر، ۱۰- جامعه‌شناسی سیاسی (با تأکید بر انقلاب و جنبش‌های اجتماعی)، ۱۱- جامعه‌شناسی فرهنگ جوانی، ۱۲- روانشناسی اجتماعی.

* در دو ترم از ترم‌های اول تا سوم، یک درس ۲ واحدی از لیست دروس اختیاری توسط گروه انتخاب و ارائه می‌شود.

دروس پیش‌نیاز (هر کدام ۲ واحد؛ جمعاً ۶ واحد):

۱- مبانی جامعه‏‌شناسی ۲، ۲- نظریه‏‌های جامعه‌شناسی ۲، ۳- روش‏ تحقیق عملی.

پایان‌نامه: ۶ واحد

ادامه تحصیل در دوره دکترا:

فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد این رشته می‌توانند در تمامی گرایش‌های دکتری علوم اجتماعی شرکت نموده و ادامه تحصیل دهند. هر چند که هنوز رشته اختصاصی این حوزه در دوره دکتری (مانند دوره کارشناسی) تأسیس نشده است.